Heloderma arizońska

Heloderma arizońska (Heloderma suspectum), zwana także gilą, jest dużym gatunkiem jadowitej jaszczurki pochodzącym z suchych regionów południowych Stanów Zjednoczonych i północnego Meksyku. Jej ciało jest pokryte pomarańczowo-czarnymi łuskami, które tworzą pręgi i siatkowate wzory. Heloderma arizońska ma bardzo silny zmysł węchu, który wykorzystuje do polowań: często można zobaczyć, jak wyciąga język, wyczuwając zapachy w powietrzu. Heloderma arizońska mierzy od 51 do 60 cm długości i waży od 350 do 700 g, co czyni ją największą jaszczurką rodzimą dla Stanów Zjednoczonych.

Heloderma arizońska jest gatunkiem bliskim zagrożenia – przede wszystkim przez utratę siedlisk z powodu ekspansji miast i rozwoju rolnictwa. Zwierzęta te nie są w stanie pokonać umocnionych kanałów czy autostrad, a tym samym nie mogą dotrzeć do odpowiedniejszych siedlisk. Często też podczas próby przekroczenia drogi giną pod kołami pojazdów. Na niektórych obszarach zwierzęta te są odławiane na potrzeby handlu lub do prywatnych kolekcji. Bywają także zabijane przez ludzi ze strachu, pomimo faktu, że poruszają się zbyt wolno, by stanowić dla człowieka poważne zagrożenie. Helodermy arizońskie były pierwszym gatunkiem jadowitym, który został objęty ochroną prawną w 1952 roku. Dziś zwierzęta te, a także ich siedliska, są chronione na całym obszarze ich naturalnego występowania, a handel międzynarodowy tym gatunkiem jest ograniczony na mocy załącznika II do konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). Translokacje heloderm arizońskich z zagrożonych siedlisk okazały się bezskuteczne, gdyż zwierzęta te próbują wrócić na swoje pierwotne terytoria, co jest bardzo ryzykowne. Kampanie zwiększające świadomość społeczną, a także poprawiające ich reputację i zmniejszające lęk wśród ludzi mogą pomóc w promowaniu pokojowego współistnienia w miejscach, gdzie nowe osady pokrywają się z terytoriami heloderm arizońskich.